Okulary przeciwsłoneczne: Co MUSZĄ mieć, by chronić wzrok?

Wybór odpowiednich okularów przeciwsłonecznych to znacznie więcej niż tylko kwestia stylu czy mody. To przede wszystkim inwestycja w zdrowie i bezpieczeństwo naszych oczu. Jako ekspertka w dziedzinie optyki, zawsze podkreślam, jak ważne jest świadome podejście do zakupu, aby okulary faktycznie chroniły wzrok, a nie tylko dodawały uroku.

Tanie okulary z marketu to prosta droga do uszkodzenia wzroku

Wiele osób, szukając oszczędności, sięga po tanie okulary przeciwsłoneczne dostępne w supermarketach, na bazarach czy stacjach benzynowych. Niestety, jest to jeden z największych błędów, jakie możemy popełnić w trosce o nasz wzrok. Noszenie przyciemnianych okularów, które nie posiadają odpowiedniego filtra UV 400, jest w rzeczywistości znacznie bardziej szkodliwe niż ich całkowity brak.

Dzieje się tak, ponieważ ciemne soczewki, nawet te bez filtra, powodują naturalne rozszerzenie źrenicy oka. W normalnych warunkach, w jasnym świetle, źrenica zwęża się, ograniczając ilość docierającego do siatkówki promieniowania. Kiedy jednak zakładamy ciemne okulary bez filtra, źrenica pozostaje rozszerzona, wpuszczając do oka znacznie większą dawkę niezabezpieczonego, szkodliwego promieniowania ultrafioletowego. To prosta droga do poważnych uszkodzeń, w tym uszkodzeń siatkówki, zaćmy, a nawet zwyrodnienia plamki żółtej.

Długotrwała ekspozycja na promieniowanie UV bez odpowiedniej ochrony może prowadzić do szeregu poważnych chorób oczu. Mówimy tu o schorzeniach takich jak zapalenie spojówek i rogówki, skrzydlik, zaćma (zmętnienie soczewki oka), a także o zwiększonym ryzyku rozwoju nowotworów powiek i gałki ocznej. Pamiętajmy, że naklejki "UV 400" na produktach z niesprawdzonych źródeł często są fałszywe i nie mają nic wspólnego z rzeczywistą ochroną. Najpewniejszym miejscem zakupu są salony optyczne, które oferują certyfikowane produkty i profesjonalne doradztwo, dając nam gwarancję, że to, co nosimy, faktycznie chroni nasze oczy.

Filtr UV 400 to absolutny fundament ochrony oczu

Kiedy mówimy o ochronie wzroku przed słońcem, termin "UV 400" pojawia się jako absolutny priorytet. Co to dokładnie oznacza? Symbol "UV 400" to nic innego jak "złoty standard" ochrony, który gwarantuje, że soczewki okularów blokują 100% szkodliwego promieniowania UVA i UVB o długości fali do 400 nanometrów. Jest to niezwykle kluczowe dla zdrowia oczu, ponieważ zarówno promienie UVA, jak i UVB są odpowiedzialne za szereg uszkodzeń, od powierzchniowych podrażnień po poważne, długoterminowe schorzenia, takie jak zaćma czy zwyrodnienie plamki żółtej.

Promieniowanie ultrafioletowe dzieli się na trzy główne typy: UVA, UVB i UVC. Promieniowanie UVC jest najbardziej szkodliwe, ale na szczęście jest niemal całkowicie absorbowane przez warstwę ozonową atmosfery i w znaczącym stopniu nie dociera do powierzchni ziemi. Natomiast promienie UVA i UVB przenikają przez atmosferę i stanowią realne zagrożenie dla naszych oczu i skóry. Filtr UV 400 został zaprojektowany właśnie po to, by skutecznie chronić nas przed tymi dwoma typami promieniowania, które są obecne w naszym środowisku przez cały rok.

Niestety, nie ma prostego, domowego testu, który pozwoliłby nam sprawdzić obecność i skuteczność filtra UV w okularach. Dlatego tak ważne jest, aby kupować okulary przeciwsłoneczne wyłącznie w zaufanych miejscach, takich jak salony optyczne. Tam możemy poprosić o certyfikat produktu, który potwierdzi obecność filtra UV 400, a w wielu przypadkach optyk może nawet użyć specjalistycznego urządzenia do pomiaru filtra, dając nam pewność co do realnej ochrony.

Kategorie przyciemnienia soczewek (0-4) jak dopasować je do sytuacji

Wiele osób myli kategorie przyciemnienia soczewek z ochroną UV, co jest błędem, który może mieć poważne konsekwencje dla zdrowia oczu. Musimy pamiętać, że kategorie przyciemnienia soczewek (oznaczane liczbami od 0 do 4) określają wyłącznie stopień przepuszczalności światła widzialnego i nie są tożsame z ochroną UV. Możemy mieć bardzo ciemne okulary, które w ogóle nie chronią przed promieniowaniem UV, oraz jasne, które posiadają pełny filtr UV 400. Kluczowe jest rozróżnienie tych dwóch cech.

• Kategoria 2: Soczewki z tej kategorii przepuszczają od 18% do 43% światła widzialnego. Są odpowiednie na średnie nasłonecznienie i stanowią uniwersalny wybór do codziennego użytku w Polsce. Sprawdzą się zarówno w mieście, jak i podczas spacerów w słoneczne, ale nie ekstremalnie jasne dni.
• Kategoria 3: To najpopularniejsza kategoria, przepuszczająca od 8% do 18% światła. Jest idealna na mocne słońce, wakacje nad morzem czy w górach. To także najczęściej wybierana kategoria dla kierowców, ponieważ zapewnia komfort widzenia w słoneczne dni, redukując odblaski i poprawiając kontrast.

Kategoria 4 to soczewki o najniższej przepuszczalności światła, zaledwie 3-8%. Są one przeznaczone do ekstremalnych warunków, takich jak lodowce, wysokie góry czy pustynie, gdzie nasłonecznienie jest wyjątkowo intensywne, a promieniowanie UV odbija się od śniegu lub piasku. Ze względu na bardzo niską przepuszczalność światła, w okularach tej kategorii absolutnie nie wolno prowadzić pojazdów, ponieważ znacząco ograniczają one widoczność, zwłaszcza w zmiennych warunkach oświetleniowych.

Polaryzacja tajna broń w walce z oślepiającymi odblaskami

Polaryzacja to funkcja, która znacząco podnosi komfort i bezpieczeństwo użytkowania okularów przeciwsłonecznych, choć często jest mylona z filtrem UV. Ważne jest, aby zrozumieć, że polaryzacja i filtr UV to dwie oddzielne technologie, które mogą, ale nie muszą występować razem w jednej parze okularów. Filtr polaryzacyjny działa poprzez blokowanie spolaryzowanego światła, czyli odblasków (tzw. blasków) powstających od płaskich powierzchni, takich jak mokra jezdnia, tafla wody, śnieg, szyby czy karoserie samochodów. Światło odbite od takich powierzchni rozchodzi się w jednej płaszczyźnie, tworząc oślepiające refleksy.

Dzięki specjalnej warstwie w soczewce, okulary polaryzacyjne przepuszczają tylko światło niespolaryzowane, eliminując tym samym uporczywe odblaski. W efekcie znacząco poprawia się komfort widzenia, zwiększa się kontrast i ostrość obrazu, a kolory stają się bardziej nasycone. To prawdziwa ulga dla oczu, szczególnie w intensywnym słońcu.

Polaryzacja jest szczególnie polecana i wręcz niezastąpiona w wielu sytuacjach i dla konkretnych grup osób:

• Kierowcy: Redukuje odblaski od mokrej lub suchej jezdni, deski rozdzielczej, szyb innych samochodów, co znacząco poprawia bezpieczeństwo i zmniejsza zmęczenie oczu podczas długich podróży.
• Wędkarze: Eliminacja blasków od powierzchni wody pozwala dostrzec, co dzieje się pod jej lustrem, ułatwiając obserwację ryb.
• Osoby uprawiające sporty wodne i zimowe: Niezależnie od tego, czy żeglujesz, jeździsz na nartach czy snowboardzie, polaryzacja redukuje oślepiające refleksy od wody i śniegu, zapewniając lepszą widoczność i ochronę.
• Osoby wrażliwe na światło: Dla wielu osób, które odczuwają dyskomfort w jasnym słońcu, polaryzacja może przynieść znaczną ulgę.

Istnieją proste sposoby, aby sprawdzić, czy okulary posiadają filtr polaryzacyjny:

1. Test ze smartfonem/monitorem: Spójrz przez okulary na ekran smartfona, tabletu lub monitora komputera. Następnie obróć okulary o 90 stopni. Jeśli obraz ściemni się lub całkowicie zniknie, oznacza to, że okulary posiadają polaryzację.
2. Test z drugą parą okularów polaryzacyjnych: Jeśli masz już pewne okulary polaryzacyjne, skrzyżuj je z testowaną parą pod kątem 90 stopni. Jeśli obie pary posiadają polaryzację, w miejscu skrzyżowania soczewek powinno nastąpić całkowite zaciemnienie.

Kolor soczewki ma znaczenie przewodnik po barwach i ich właściwościach

Kolor soczewek w okularach przeciwsłonecznych to nie tylko kwestia estetyki, ale także funkcjonalności. Różne barwy wpływają na to, jak postrzegamy otoczenie, zmieniając kontrast, głębię ostrości czy nasycenie kolorów. Ważne jest, aby pamiętać, że kolor soczewki nie ma wpływu na ochronę UV za nią odpowiada wyłącznie filtr UV 400.

Soczewki szare i szarozielone są uważane za najbardziej uniwersalne i neutralne. Ich główną zaletą jest to, że nie przekłamują kolorów, co oznacza, że otoczenie widzimy w naturalnych barwach. Dzięki temu zapewniają maksymalny komfort widzenia, nie męcząc oczu. Są idealnym wyborem dla kierowców, ponieważ nie zmieniają percepcji sygnalizacji świetlnej czy znaków drogowych, a także do ogólnego użytku na co dzień.

Soczewki brązowe i bursztynowe charakteryzują się tym, że poprawiają kontrast i głębię ostrości. Dobrze filtrują światło niebieskie, co może przynieść ulgę zmęczonym oczom i poprawić widzenie w zmiennych warunkach oświetleniowych, takich jak częściowe zachmurzenie. Mogą sprawić, że krajobraz będzie wydawał się cieplejszy i bardziej wyrazisty, co jest często doceniane przez osoby spędzające czas na łonie natury.

Soczewki żółte i pomarańczowe są specyficzne i najlepiej sprawdzają się w gorszych warunkach oświetleniowych. Znacząco poprawiają widzenie w mgle, o zmierzchu, w pochmurne dni, a nawet w warunkach słabego oświetlenia. Ich właściwości sprawiają, że zwiększają kontrast i rozjaśniają obraz, co czyni je polecanymi dla kierowców w trudnych warunkach pogodowych, a także dla sportowców (np. narciarzy) w dni o słabej widoczności.

Na co jeszcze zwrócić uwagę przed zakupem

Poza kluczowymi aspektami, takimi jak filtr UV 400 i polaryzacja, jest kilka innych elementów, na które warto zwrócić uwagę, aby mieć pewność, że wybrane okulary przeciwsłoneczne będą służyć nam długo i efektywnie.

Jednym z nich jest znak CE. Okulary sprzedawane na terenie Unii Europejskiej muszą posiadać to oznaczenie. Jest to deklaracja producenta, że produkt spełnia europejskie normy bezpieczeństwa, w tym podstawową ochronę przed promieniowaniem UV (do 380 nm). Chociaż znak CE jest wymogiem, zawsze podkreślam, że warto szukać dodatkowego oznaczenia UV 400, które gwarantuje pełniejszą ochronę przed całym spektrum szkodliwego promieniowania UV.

Nie możemy zapominać o jakości materiałów, z których wykonane są soczewki i oprawki. Dobre soczewki, niezależnie od tego, czy są z poliwęglanu (lekkie i odporne na uderzenia) czy szkła mineralnego (najwyższa jakość optyczna), powinny być wolne od zniekształceń i zapewniać krystalicznie czysty obraz. Oprawki natomiast powinny być solidne i trwałe, wykonane z materiałów odpornych na uszkodzenia mechaniczne i działanie słońca. Zwróćmy uwagę na jakość zawiasów to one często są najsłabszym punktem okularów. Solidne zawiasy i ogólna precyzja wykonania świadczą o trwałości produktu i jego żywotności.

Ostatnim, ale równie ważnym elementem, jest dopasowanie okularów do kształtu twarzy. Okulary powinny być stabilne i komfortowe, nie uciskać ani nie zsuwać się z nosa. Co więcej, aby zapewnić maksymalną i kompleksową ochronę przed promieniowaniem UV, powinny one osłaniać oczy również z boku. Promienie słoneczne mogą docierać do oka nie tylko od przodu, ale także z bocznych stron, dlatego szerokie zauszniki lub odpowiednio wyprofilowane oprawki są kluczowe dla pełnego zabezpieczenia.

Nie zapominaj o najmłodszych jak wybrać bezpieczne okulary przeciwsłoneczne dla dziecka

Ochrona oczu dzieci jest absolutnie kluczowa i wymaga od nas szczególnej uwagi. Ich soczewki są znacznie bardziej przezroczyste niż u dorosłych i w efekcie przepuszczają znacznie więcej szkodliwego promieniowania UV. To sprawia, że oczy dzieci są bardziej podatne na uszkodzenia i rozwój poważnych chorób w przyszłości, takich jak zaćma czy zwyrodnienie plamki żółtej, które mogą ujawnić się dopiero w dorosłym życiu. Dlatego tak ważne jest, aby od najmłodszych lat dbać o odpowiednią ochronę wzroku naszych pociech.

Oto lista kontrolna dla odpowiedzialnego rodzica, która pomoże wybrać bezpieczne okulary przeciwsłoneczne dla dziecka:

• Certyfikaty to podstawa: Upewnij się, że okulary posiadają pełny filtr UV 400 oraz znak CE. Tylko to gwarantuje realną ochronę przed szkodliwym promieniowaniem. Nigdy nie kupuj okularów dla dziecka z niesprawdzonych źródeł.
• Materiały bezpieczne i trwałe: Wybieraj soczewki wykonane z nietłukących się materiałów, takich jak poliwęglan, które są odporne na zarysowania i bezpieczne w przypadku upadku czy uderzenia. Oprawki powinny być elastyczne, hipoalergiczne i wytrzymałe.
• Dopasowanie i osłona: Okulary muszą być dobrze dopasowane do kształtu twarzy dziecka, stabilnie leżeć na nosie i nie zsuwać się. Co ważne, powinny osłaniać oczy również z boku, aby promienie UV nie docierały do nich pod kątem.
• Kategoria przyciemnienia: Dla dzieci zazwyczaj zaleca się kategorię 3, która zapewnia odpowiednią ochronę w silnym słońcu.
• Miejsce zakupu: Zawsze kupuj certyfikowane okulary dla dzieci w salonach optycznych lub renomowanych sklepach z artykułami dziecięcymi, które specjalizują się w produktach optycznych. To gwarancja jakości i bezpieczeństwa.