Okulary fotochromowe: Testuj i oceniaj ich jakość jak ekspert!

Wybór okularów fotochromowych to inwestycja w komfort i ochronę wzroku, ale jak mieć pewność, że te, które posiadamy lub planujemy kupić, faktycznie spełniają swoje zadanie? W tym artykule, jako Inga Zawadzka, podzielę się z Państwem praktycznymi wskazówkami, dzięki którym samodzielnie zweryfikują Państwo działanie fotochromów i ocenią ich jakość, zarówno w domu, jak i podczas wizyty u optyka.

Szybkie testy: jak sprawdzić, czy okulary są fotochromowe?

Zacznijmy od najprostszych metod, które pozwolą Państwu błyskawicznie ocenić, czy soczewki w okularach w ogóle posiadają właściwości fotochromowe. To podstawa, zanim przejdziemy do szczegółowej oceny jakości.

Test na świetle słonecznym

To najbardziej naturalny i dostępny dla każdego test. Wykonanie go jest niezwykle proste:

1. Wybierz słoneczny dzień: Upewnij się, że na zewnątrz jest wystarczająco dużo słońca, nawet jeśli jest lekko zachmurzone promieniowanie UV nadal działa.
2. Wyjdź na zewnątrz: Załóż okulary i wyjdź na otwartą przestrzeń, eksponując soczewki na bezpośrednie działanie promieni słonecznych.
3. Obserwuj reakcję: Soczewki powinny zacząć ciemnieć w ciągu kilkunastu do kilkudziesięciu sekund.
4. Zasłoń część soczewki: Po około minucie, zasłoń dłonią lub nieprzezroczystym przedmiotem połowę jednej soczewki.
5. Oceń kontrast: Po kolejnych kilkunastu sekundach, odsłoń zasłoniętą część. Powinni Państwo zauważyć wyraźny kontrast między przyciemnioną a jaśniejszą (zasłoniętą) częścią soczewki.

Test z latarką UV

Ten test jest szybszy i można go przeprowadzić w pomieszczeniu, co jest szczególnie przydatne, gdy nie ma słońca. Potrzebna będzie do tego latarka UV, często używana do sprawdzania banknotów:

1. Przygotuj latarkę UV: Upewnij się, że latarka emituje światło ultrafioletowe.
2. Skieruj światło na soczewkę: W pomieszczeniu, skieruj strumień światła UV z latarki bezpośrednio na niewielki fragment soczewki okularów.
3. Obserwuj natychmiastową reakcję: W miejscu oświetlonym latarką soczewka powinna natychmiastowo i miejscowo przyciemnić się. Po odsunięciu latarki, przyciemniony obszar powinien stopniowo rozjaśnić się.

Podsumowując, niezależnie od wybranej metody, kluczowe jest, aby soczewki szybko reagowały na promieniowanie UV, stając się wyraźnie ciemniejsze. Jeśli nie zauważą Państwo żadnej lub tylko minimalną zmianę, jest to sygnał, że okulary albo nie są fotochromowe, albo ich właściwości są już mocno zużyte.

Ocena jakości soczewek fotochromowych: na co zwrócić uwagę?

Sama obecność funkcji fotochromowej to jedno, ale jej jakość to zupełnie inna kwestia. Jako ekspertka, zawsze zwracam uwagę na kilka kluczowych aspektów, które decydują o komforcie i skuteczności użytkowania.

Szybkość reakcji

To jeden z najważniejszych parametrów. Nowoczesne soczewki fotochromowe wysokiej jakości przyciemniają się w ciągu około 30-60 sekund od ekspozycji na UV. Co równie ważne, rozjaśniają się do niemal pełnej przejrzystości w ciągu 1-2 minut po powrocie do pomieszczenia. Starsze generacje lub tańsze modele mogą potrzebować na to znacznie więcej czasu, co bywa uciążliwe i wpływa na komfort użytkowania.

Stopień zabarwienia

Dobrej jakości fotochromy powinny osiągać przyciemnienie na poziomie 80-85% w pełnym słońcu. To odpowiada kategorii 3 w okularach przeciwsłonecznych, co zapewnia skuteczną ochronę przed oślepianiem. Tańsze modele często przyciemniają się w mniejszym stopniu, przez co nie zapewniają wystarczającego komfortu w bardzo słoneczne dni.

Przejrzystość soczewek w pomieszczeniach

Kiedy nie są eksponowane na promieniowanie UV, soczewki fotochromowe powinny być niemal idealnie przezroczyste. Jakiekolwiek delikatne, szczątkowe zabarwienie (np. lekko żółtawe lub szarawe) w pomieszczeniu może świadczyć o tym, że soczewki są już zużyte lub są niższej jakości. Pełna przejrzystość wewnątrz to podstawa komfortu widzenia.

Przeczytaj również: Okulary z filtrem światła niebieskiego: Jak wybrać i chronić wzrok?

Równomierność zabarwienia

Proces przyciemniania i rozjaśniania powinien zachodzić równomiernie na całej powierzchni soczewki. Nie powinny pojawiać się żadne plamy, smugi czy obszary, które ciemnieją lub rozjaśniają się wolniej niż reszta. Taka nierównomierność świadczy o wadzie produkcyjnej lub znacznym zużyciu materiału fotochromowego.

Fotochromy w samochodzie i wpływ temperatury

Często spotykam się z pytaniem, dlaczego okulary fotochromowe nie działają w samochodzie. Odpowiedź jest prosta: standardowe soczewki fotochromowe reagują na promieniowanie UV. Nowoczesne szyby samochodowe, zarówno przednie, jak i boczne, są zaprojektowane tak, aby blokować niemal 100% tego promieniowania. Skoro aktywator jest zablokowany, soczewki nie mają na co reagować i pozostają jasne lub przyciemniają się w minimalnym stopniu.

Na szczęście technologia nie stoi w miejscu! Istnieją specjalne rozwiązania, takie jak soczewki Transitions XTRActive, które zostały zaprojektowane tak, aby reagować nie tylko na promieniowanie UV, ale także na światło widzialne. Dzięki temu przyciemniają się również za szybą samochodu, zapewniając komfort kierowcom. Warto jednak pamiętać, że są to zazwyczaj droższe rozwiązania, ale dla wielu kierowców warte swojej ceny.

Kolejnym czynnikiem, który ma duży wpływ na działanie fotochromów, jest temperatura. To zjawisko, o którym wiele osób zapomina. W niższych temperaturach (np. zimą) soczewki fotochromowe ciemnieją mocniej i szybciej, ale jednocześnie wolniej się rozjaśniają. Z kolei w wysokich temperaturach (np. upalne lato) mogą nie osiągnąć swojego maksymalnego poziomu przyciemnienia, a także szybciej się rozjaśniać. To naturalna cecha tej technologii, wynikająca z chemii materiału.

Kiedy fotochromy się starzeją i czas na wymianę?

Jak każda technologia, również i soczewki fotochromowe mają swoją żywotność. Ich właściwości ulegają stopniowemu zużyciu. Producenci zazwyczaj określają efektywną żywotność na około 2-3 lata przy regularnym użytkowaniu. Po tym czasie ich działanie może być mniej efektywne.

Istnieją wyraźne sygnały ostrzegawcze, które świadczą o tym, że Państwa soczewki fotochromowe zaczynają się starzeć i być może nadszedł czas na ich wymianę:

• Wolniejsza reakcja: Soczewki potrzebują znacznie więcej czasu, aby przyciemnić się na słońcu lub rozjaśnić w pomieszczeniu.
• Brak pełnego przyciemnienia: Na słońcu soczewki nie osiągają już tak intensywnego zabarwienia, jak kiedyś, pozostając jaśniejsze niż powinny.
• Utrzymujące się zabarwienie w pomieszczeniach: Po powrocie do wnętrza, soczewki nie stają się w pełni przezroczyste, lecz utrzymują delikatne, żółtawe lub szarawe zabarwienie.

Aby przedłużyć żywotność Państwa okularów fotochromowych, mam dla Państwa prosty trik: gdy ich nie używają, przechowujcie je w twardym, nieprzezroczystym etui. Ogranicza to niepotrzebną ekspozycję na promieniowanie UV, które stopniowo zużywa materiał fotochromowy, nawet gdy okulary leżą na parapecie czy w samochodzie.

Wybierasz fotochromy? Praktyczne wskazówki przed zakupem

Decydując się na okulary fotochromowe, warto zwrócić uwagę na kilka aspektów, które pozwolą Państwu wybrać idealne rozwiązanie dopasowane do indywidualnych potrzeb. To inwestycja w komfort i zdrowie oczu, więc warto poświęcić chwilę na przemyślany wybór.

Poza funkcjonalnością, ważny jest również kolor soczewek fotochromowych. Najpopularniejsze opcje to szary, brązowy i zielony, które zapewniają naturalne odwzorowanie barw. Jednakże, na rynku dostępne są również inne, bardziej stylowe barwy, takie jak niebieski czy fioletowy, które mogą dodać okularom unikalnego charakteru. Wybór koloru to kwestia estetyki i osobistych preferencji.

Warto również rozważyć dodatkowe powłoki uszlachetniające, które znacząco poprawiają komfort i trwałość soczewek:

• Antyrefleks: Eliminuje odblaski, poprawiając ostrość widzenia i estetykę okularów.
• Polaryzacja: Redukuje oślepiające odblaski od płaskich powierzchni (woda, śnieg, mokra jezdnia), co jest nieocenione dla kierowców i miłośników sportów wodnych.
• Powłoka hydrofobowa: Ułatwia spływanie wody z powierzchni soczewki, zapobiegając powstawaniu smug.
• Powłoka oleofobowa: Zmniejsza przywieranie tłuszczu i brudu, ułatwiając czyszczenie.

Przed podjęciem ostatecznej decyzji, zawsze zachęcam do zadania optykowi kilku kluczowych pytań. Pomoże to Państwu dokonać najlepszego wyboru i uniknąć rozczarowań:

• Jakie technologie fotochromowe są dostępne i która z nich najlepiej sprawdzi się w moim przypadku (np. czy często jeżdżę samochodem)?
• Jaka jest deklarowana szybkość przyciemniania i rozjaśniania dla wybranych soczewek?
• Czy soczewki będą w pełni przezroczyste w pomieszczeniach, czy też zachowają delikatne zabarwienie?
• Jakie kolory soczewek fotochromowych są dostępne i czy mogę zobaczyć próbki?
• Czy mogę połączyć fotochromy z dodatkowymi powłokami, takimi jak antyrefleks czy polaryzacja?
• Jaka jest przewidywana żywotność tych soczewek i jakie są warunki gwarancji?